Tagarchief: ontmoeting

De voetballer

Ze zitten in de binnentuin. Hij een man, client met dementie en zij een jonge vrouw die hier een half jaar vrijwilligerswerk doet. Een roodharig geverfde jonge vrouw, een man met grijs haar.  Hij geboren in Israël, zij in Duitsland. Samen zitten ze naast elkaar en praten in het Duits.

 Duitssprekende bewoners verwachtten we hier niet. De man heeft echter voetbal in Duitsland gespeeld. Als Jood voetbal spelen in het Duitsland, de eerste Israëlische voetballer in Duitsland, misschien in heel Europa. Twintig, misschien dertig jaar na het einde van de oorlog dat was bijzonder. In die jaren kon mijn moeder, die aan de Jodenvervolging was gered door het feit dat ze ondergedoken heeft gezeten niet eens een auto met Duitse kenteken zien. Misschien heeft de man nog meer in Duitsland gedaan, dat weet ik niet. Maar waar het om gaat is dat hij ondanks zijn dementie nog goed Duits weet te spreken. Hoe mooi is het dat hij nog kan communiceren in een voor hem vreemde taal en hoe mooi is het dat de vrouw kan communiceren in haar moedertaal.  

Het is mooi te zien hoe de verbinding plaatsvindt. De eenzaamheid van de man doorbroken. Het verval door de dementie nog even teruggehouden. Dit alles in de binnentuin, de binnentuin, een omgeving met veel licht en groene bladeren.  

Het zou haar opa kunnen zijn, het zou zijn kleindochter kunnen zijn. Ze kennen elkaar enkele weken. Ondanks de dementie, herkent hij haar. Herinnert wie ze is. Weet dat ze Duits spreekt en benadert haar in het Duits. Hij voelt zich veilig bij haar en stapt met haar de wereld van de voor hem onbekende binnentuin binnen. In die wereld kan hij de optredens zien en horen. Genieten van muziek die deels bekend voor hem is.  

Het bekende, wat steeds verder wegglijdt naarmate de cognitieve functies afnemen. Het bekende wat niet alleen in het huis te vinden is, maar ook in de omgeving van het verzorgingshuis. Er is later in de week een gelegenheid om met hem een kopje koffie te drinken bij de koosjere bakker op enkele tientallen meters afstand van het huis. Samen met een collega, de vrijwilligster en een ander bewoner gaat de man op pad.  

Daar bij de bakker terwijl ze genieten van een kop koffie, hoort hij de Israëlische muziek en ziet hij klanten. Klanten die vaak ook een Israëlische achtergrond hebben.  Dit alles samen met de koffie en de typische lekkernijen maakt de wereld herkenbaar. ‘Het lijkt wel Tel Aviv’, zegt hij tegen mijn collega. Lijkt wel. Het begrip dat het niet echt tel Aviv is nog aanwezig. 

Na de koffie wordt er gewandeld, in de buurt. Meneer is verwonderd kijkt rond geniet van de gebouwen en de bomen. Er komt een man op hen af. Hij richt zich tot mijn collega. ‘Je weet niet wie hij is, ik ken hem.’, vervolgens richt hij zich tot de voetballer, die nu op ruim tachtig jarige leeftijd nog goed loopt, zonder rollator. ‘Ik heb als kind naar je op de televisie gekeken. Wat was je goed. Ik heb naar jou gekeken, Ik ken jou. Jij kent mij niet, maar jij hebt bij mij dertig jaar geleden in de winkel shoarma gegeten. Je bent altijd een mooi mens gebleven’. 

En nu ruim een week later zit hij opnieuw in de binnentuin. Met een kopje koffie. Even uitblazen na een driekwartier beweging. Naast hem mijn collega. Hij roept mij als ik langs kom. Hij vertelt mij van de ontmoeting. ‘Ik liep buiten en ineens kwam een man naar mij toe. Hij zag mij van ver. Hij herinnerde wie ik ben. Ik ben emotioneel’.  

Wij ook….. 

© Amiad Ilsar. 

Advertenties

Bezoek van middelbare leerlingen

Het bezoek van middelbare leerlingen in het verpleeghuis begon met het schudden van een elftal handen. Tien handen van leerlingen tussen de dertien en zestien jaar en die van een juf. De leerlingen zijn van het Montessori lyceum en zijn hier een aantal uur op bezoek. Tijdens het handden schudden hoor ik de naam van elke leerling – het zijn allemaal meisjes- en verlang ik terug naar tijden dat namen als Irene, Anne en Marga populair waren. Hoe kan ik deze namen allemaal onthouden? Een sticker met de naam op de shirts is een oplossing.

We gingen verder met een rondleiding door het gebouw. Wij zijn speciaal in het feit dat we een geïntegreerde synagoge hebben. Ik neem hun mee en laat hen de heilige ruimte met de gebrandschilderde ramen zien. Het is een veelheid aan informatie die ik op hen afvuur. Een hoeveelheid die alleen maar groeit als we door binnentuin naar de keuken lopen. Het is lastig voor mij om in te voelen wat wel en wat niet belangrijk is voor deze doelgroep en wat interessanter is om te vertellen. De tiental ogen kijken mij zwijgend aan. Vragen worden nauwelijks gesteld.

Vragen had ik zelf ook nauwelijks toen dit mooie initiatief werd aangeboden. Tien leerlingen zouden op bezoek komen of dat goed was? Het was prima, want het is altijd leuk om jongeren hier op bezoek te hebben. Wederzijds geniet men meestal van het contact.

Contact dat moet het doel zijn en ik wilde de groep met de zwarte, bruine, donker blonde en blonde haren zo snel mogelijk mixen tussen de meest grijze massa. Dat gebeurde een uur na binnenkomst. Er was een optreden in de eetzaal en de leerlingen konden ons helpen om bewoners naar beneden te halen.

Maar contact met een zwijgende dame of heer in een rolstoel is niet zo snel gemaakt. De jonge leerlingen waren verlegen. Iets wat heel logisch en heel natuurlijk is. Maar in een hoekje van de binnentuin ontstaat er een gesprek tussen een echtpaar en enkele leerlingen. Over dit echtpaar is niet lang geleden een documentaire op televisie geweest. Dit echtpaar overlevenden van de tweede wereldoorlog wonen in de aanleuningwoning en komen regelmatig even een kopje koffie halen. De aanwezigheid van de leerlingen resulteert in een contact tussen verschillende generaties.

Contact wat ook plaatsvind in de eetzaal waar de klanken van een Surinaams lied lijden tot een opleving van enkele bewoners. Twee dames staan op en beginnen te bewegen. Een derde in een rolstoel, springt bijna uit haar rolstoel van vreugde en twee leerlingen sluiten zich aan bij de bewoners en dansen mee. Vanaf mijn positie film ik 20 seconden van een bijzondere gebeurtenis. Jong danst naast oud en maakt oogcontact. Het is een verkennend dansje, wat net meer durf laat zien dan de verlegen eerste verkennende stappen van een uur geleden.

Observeren, aansluiten, toevoegen. Dit zijn de kernwoorden die bij deze ontmoeting passen.

En dan eindigt de ontmoeting op een punt waar er gevoel is van meer. Meer contact, meer gewenning, meer veiligheid en geborgenheid waaruit nog veel meer moois kan bloeien. Het eindigt met een nog te maken ontmoeting op school met het echtpaar uit de aanleunwoning. Het eindigt met een gevoel van vervolg, dat ik graag zal delen.

© Amiad Ilsar.

De ontmoeting

‘Ik heb meneer naar beneden gebracht’, een tweetal donker bruine ogen kijken mij aan. De man met de baard voert het woord, hij draagt een blauw shirt. Fysiotherapie staat er met witte letters op de linkerborst gedrukt. Hij voegt nog wat informatie toe. ‘Hij heeft iemand ontmoet, die hij al jaren niet meer heeft gezien. Hou jij even een oogje in het zeil. Ik denk niet dat hij wegloopt’. Ik antwoord mijn collega dat ik dat ga doen.

Wij zijn bezig aan de andere kant van de binnentuin. We activeren daar een tiental bewoners met een bal, kegelspel, ballon tennis en hockeysticks, tot bewegen. Mijn collega van de fysio en ik hebben een gezamenlijk doel de bewoners tot bewegen tot bewegen aan te zetten. Bewegen in alle zijn facetten van het roeren van de melk en suiker in de koffie tot het gooien en vangen van ballen of het lopen met of zonder rollator over en van de afdelingen.

Bewegen is leven zou onze slogan kunnen zijn. Het is fijn om met elkaar aan een gezamenlijk doel te werken. Het is niet mogelijk om in je eentje te werken aan beweging en mobiliteit in een huis waar heel veel van de ongeveer 100 bewoners aanmoediging en hulp nodig hebben om goed en veel te bewegen.

Vandaag zijn wij, drie mannen, een vrijwilliger, de fysiotherapeut en ik in staat om met een gezamenlijk samenzijn van bewoners een dynamische ontmoeting te realiseren. Hier op de roodbruine tegels tussen de planten aan de zijkant en in het licht wat via het dak binnenstroomt kunnen we een klein uur bewoners van verschillende afdelingen met elkaar laten bewegen.

Over het nut van bewegen is veel te zeggen, maar het is ook het sociale contact voor bewoners van verschillende etages wat naar mijn gevoel van groot belang is. Beweging is ook een middel tot sociale contacten. Zonder het bewegingsuurtje van nu was er geen ontmoeting tussen man met rollator van de gesloten derde verdieping en de man met het colbertje van twee woonlagen lager. Uiteindelijk waren de fysiotherapeut en de man met de rollator op weg naar mij.

De man met de rollator komt van de derde verdieping waar dementerende bewoners achter gesloten deuren heen en weer wandelen. De gesloten deuren ontnemen elke vrij doorgang. Echter vandaag is door toedoen van de fysiotherapeut de hindernis naar de open ruimtes van het huis voor even verwijderd. Met gevolg dat er nu een bijzondere ontmoeting plaatsvind tussen twee mannen die niet eens wisten dat er slechts een verdieping tussen hen inzat.

Op enkele meters afstand van de heren zit een andere bewoonster van de derde, die wij naar beneden hebben gehaald. Mevrouw praat met andere en doet enthousiast mee met de anderen. Gezeten in haar rolstoel is ze net als anderen een deel van een fysiek en sociaal gebeuren. Ook hier net als bij de twee mannen ontstaan er gesprekken. Gesprekken tussen mensen die niet van elkaars bestaan weten en niet in staat zijn om elkaar op zelfstandige wijze te ontmoeten. Een mooie bijvangst van een uurtje bewegen in de binnentuin.

© Amiad Ilsar.

Goede mensen

Het is eind december. De kerstdagen doen de internetinkopen tot record hoogte oplopen, waardoor tegelijkertijd de winkelstraten hun functie aan het verliezen zijn.  Tijden veranderen en de menselijke factor lijkt achter verlichte schermen te gaan verdwijnen. Het contact, de wisselwerking tussen mens en medemens in een ontmoeting commercieel of een sociaal samenzijn lijkt steeds spaarzamer te worden. De wereld verandert en daarmee het menselijke en het fysieke klimaat. December is in Nederland warmer dan ooit. Maar maatschappelijk daalt de temperatuur. In deze dynamiek vindt de volgende ontmoeting plaats.

Een ontmoeting over de plaatselijke landgrenzen. Een ontmoeting in Duitsland. Een ontmoeting die voortkomt uit bijna een jaar van samenwerken. Een ontmoeting met het meisje met de paardenstaart en mijn familie. Nu een viertal maanden na het beëindigen van haar elf maanden durende vrijwilligerswerk.

De ontmoeting tussen mijn dochter, vrouw mijzelf en haar familie gaat plaatsvinden op de plek waar zij is geboren en opgegroeid. Sprockhövel. De heuvel van de Jeneverbes, een plaatsje van bijna 25000 inwoners gelegen in Nord Rhein Westfalen. Een 250 kilometer verwijderd van het verzorgingshuis waar zij voor zestien maanden geleden zenuwachtig kwam binnen wandelen.

Ik kan mij haar zenuwen goed voorstellen. Ik voel mij ook zenuwachtig als ik met de auto de smalle straat insla. Het is precies drie uur na ons vertrek uit Amsterdam. Het kleine naambord met zwarte letters op een witte achtergrond in de straat geeft de naam aan die overeenkomt met de bestemming zoals ik die in de GPS heb ingevoerd. Bestemming bereikt klinkt het uit de telefoon.  We zoeken naar nummer 7 en rijden de straat heen en weer. Ik besluit te parkeren en dan als ik probeer te bellen verschijnt ze bij onze auto.

Twee vrouwen, haar moeder en het meisje wat geen paardenstaart meer draagt, leidden mij naar de garage. De familieauto is voor ons buiten gezet en ik mag onze auto beschut achterlaten. Drie dagen zal hij hier staan. Wij worden door de moeder van het meisje met de paardenstaart die inmiddels en haarklem draagt rondgereden.

Het is vreemd voor mij om door Duitsland rond te rijden. Als ik iets van mijn moeder kan herinneren dan was het de afkeer om ooit een stap op Duitse bodem te zetten. Is het misschien juist nu, bijna een jaar na haar overlijden dat ik hier ben? Het is geen vraag waar ik een antwoord op heb. Wel kan ik invullen dat alles zoals ik eerder stelde verandert. Het voelt goed hier te zijn. Goed om juist deze rotsvaste afkeer die ik bij haar heb kunnen ervaren achter mij te laten.

Als ik mij kan en mag uitlaten over de waarde van deze ontmoeting op de op verguisde grond, dan kan ik stellen dat vanuit een vijandelijke, moordachtig verleden een fantastische nieuwe kiem is ontstaan.

In een lied van een bekende Israëlische componiste wordt gerept over goede mensen die je weg kruisen en met wie je verder kunt lopen. Dit is wat ons is gebeurt. We hebben drie zeer bijzondere mensen in deze dagen mogen ontmoeten. Mensen die het menselijke contact, vriendschap en gastvrijheid hoog in het vaandel hebben staan. Dank jullie wel lieve familie.

© Amiad Ilsar.